مقدمه
هدف این مقاله، نشان دادن تصویر اسلام در کتب درسی فلسطین اشغالی، امریکا، انگلیس و چند کشور اروپایی و چگونگی بازتاب حقایق و نظرات در کتب درسی‌شان است.
نظر به اینکه امروزه بحث کتاب‌های درسی در کشور‌های غربی وارد مباحث حساس سیاسی شده است، لازم است که چهره اسلام را در کتب درسی آنها با دقت دوچندان مورد بررسی قرار داد؛ چرا که کتب درسی در تشکیل ساختار ذهنی دانش‌آموز و چگونگی تعامل او با جامعه خود و دیگر جوامع پیرامون خود نقش مهمی دارند.
برای کسب آگاهی در این زمینه، هر چند کتب درسی آنها در دسترس نبود، از نتایج تحقیقات دانشگاه الازهر مصر و وزارت آموزش عربستان بهره گرفته‌ایم و بدین منظور، ببررسی امور زیر پرداخته‌ایم:

1. بررسی عناوین اسلام، محمد و قرآن در مقاله‌ها؛
2. بررسی محتوای متونی که با موضوعات بالا در ارتباط بودند؛
3. بررسی معانی و استنباط‌هایی که حاوی پیام‌های پنهان بودند؛
4. بررسی آمار‌ها؛

با توجه به اینکه زبان‌های مقصد ترجمه، حداقل سه زبان است. در اینجا در حد مقدور سعی در ارائه متون اصلی کرده‌ایم و در جاهایی که مقدور نبود، مفهوم اصلی متون را بیان داشته‌ایم. ضمناً در جاهایی که عین مطلب را ذکر می‌کنیم، نام کتاب و صفحه نیز قید شده است.
در این مقاله به ترتیب موضوعات: پیامبر اکرم(ص)، قرآن و اسلام در کتب درسی به تفکیک کشورها مورد بررسی قرار گرفته است که مهم‌ترین مسائل مورد بررسی به شرح زیراست.

پیامبر اکرم(ص)
1. آیا به مقام نبوت پیامبر اکرم(ص) اقرار کرده‌اند؟
2. شخصیت پیامبر اکرم(ص) چگونه معرفی شده است؟
3. آیا با احترام از پیامبر اکرم(ص) نام می‌برند؟
4. عبارت‌های اهانت‌آمیز و تصورات غلط و غرض‌ورزی‌ها در کتب درسی‌شان چگونه بازتاب دارد؟

قرآن
1. قرآن چگونه کتابی است؟
2. آیا قرآن وحی الهی است؟

اسلام
1. آیا اسلام را به عنوان دین می‌شناسند؟
2. آیا با احترام از دین اسلام یاد می‌کنند؟
3. دربارۀ ارکان اسلام و جهاد چه نظری دارند؟
4. گسترش اسلام چگونه در متون درسی بازتاب دارد؟
اینک یافته‌های خود را در زمینه‌های بالا، در هر یک از کشورها عرضه می‌کنیم.

الف) پیامبر اکرم(ص)
در کتب درسی فلسطین اشغالی
در بیشتر کتاب‌های درسی سطوح پایین، زندگی پیامبر اکرم(ص) این گونه آمده است:
محمد بنیان‌گذار دین اسلام است. او تا سال 622 در مکه زندگی کرد تا اینکه از جانب خداوند بر وی دین جدید وحی شد. محمد ساکنان مکه را به ایمان به خدای یگانه دعوت کرد.

مردم مکه از ترس اینکه مبادا به مال و دینشان گزندی برسد با او مخالفت کردند. محمد نیز از ترس جانش به همراه خانواده‌اش به شهر یثرب فرار (Escape) کرد. در آن شهر مردم دین او را پذیرفتند. مسلمانان به فرار (Escape) محمد از دست مردم مکهTheexodus) Hijra) هجرت می‌گویند (معنی دقیق‌تر: خروج بنی‌اسرائیل از مصر به کنعان). این هجرت آغاز تقویم اسلامی در سال 622 میلادی است.
از آن هنگام دین محمد در سرزمین شبه‌جزیره عرب گسترش یافت. محمد گاهی با دلیل و گاهی با زور طایفه‌های مختلف را کنار هم گرد آورد و بدین ترتیب امت را تأسیس کرد و جنگ با یکدیگر را ممنوع ساخت. سپس محمد ایمان آورندگان را برای گسترش دین اسلام به کشور‌گشایی فراخواند.
این ترجمه متنی است که در اغلب کتب درسی از جمله «سلسلة کتب وسائل النجاح التعبیر و الفهم، (2002، ص66)» آمده و دکتر علی بن صالح الخبطی آن را در مقاله‌اش نقل کرده است.[1]

با بررسی 23 کتاب درسی در پایه‌های مختلف، پیامبر اکرم(ص) این گونه معرفی شده است:
1. پیامبر اعظم(ص) از جانب خداوند به پیامبری مبعوث نشده است.[2]
2. نام محمد را بدون اشاره به مقام نبوت آن هم بارها ذکر می‌کنند.[3]
3. هجرت پیامبر اکرم(ص) را فرار می‌دانند.[4]
4. معراج پیامبر اکرم(ص) را افسانه‌ای خرافی مطرح کرده‌اند.[5]
5. چون دیگر انبیا، زندگانی زاهدانه و متواضعانه نداشت.[6]
6. پیامبر اکرم(ص) مردی خیالباف، جنگجو و نوآور اسلام معرفی می‌شود.[7]
7. دعوت پیامبر اکرم(ص) دنیوی است، نه دینی.[8]
8. اسلام چیزی جز افکار و مفاهیمی که محمد از یهودیان و نصارا گرفته، نیست و همان آموزه‌ها را به روشی مناسب به عرب‌ها ارائه کرده است.[9]
از بررسی متون این کتب ملاحظه می‌شود که هدف آنها ایجاد تصویری منفی و مبهم از اسلام در ذهنِ دانش‌آموزِ یهودی برای اثبات ادعای یهودیان صدر اسلام است که می‌گفتند اسلام چیزی جز افکار و مفاهیم آیین یهود و نصارا نیست، بی‌آنکه کوچک‌ترین اشاره‌ به این حقیقت کنند که قرآن تصدیق کننده تورات و انجیل است.

در کتب درسی آمریکا
در هیچ یک از کتاب‌های درسی مورد مطالعه عنوان پیامبر ذکر نشده است و تنها به نام «محمد» اشاره رفته است. تنها جایی که عنوان پیامبر ذکر شده است، عنوان بخش زندگی پیامبر اکرم(ص) در این کتاب است: The word and its peoples" )p.226) تحت عنوان The Revelations Of The Prophet .

2. در کتاب درسی
"Literature – The Reader's choice"
چکیده‌ای کوتاه از زندگانی پیامبر اکرم(ص) آمده است. در صفحه 413 این کتاب تصویری خیالی و افسانه‌ای از معراج پیامبر اکرم(ص) درج شده است و در یک نقاشی، پیامبر اکرم(ص) را سوار بر اسب در حالی که فرشته‌ها دور او جمع شده‌اند، نشان می‌دهد.[10]

3. در کتاب درسی
"The World History – Connections To Date"
تاریخ اسلام از آغاز تا دوره عثمانی‌ها آمده است. در این کتاب تصویری از بازار مکه ارائه شده که عده‌ای از مردم مکه نشسته‌اند و در گوشه‌ای از بازار فروشنده‌ها با صدای بلند اجناس خود را می‌فروشند. در این بین مردی درشت هیکل و سیاه چهره با ریشی سیاه برای عدۀ اندکی صحبت می‌کند. (ص 256).[11]

4. در کتاب درسی
"The World"S History And Geography"در بخش زندگانی پیامبر اکرم(ص) چنین آمده است.[12]
«او در کودکی به خاورمیانه سفر می‌کند و تحت تأثیر یهودی‌ها و مسیحی‌‌هایی که با او برخورد می‌کنند، قرار می‌گیرد» بدون شک هدف از این بیان القای دیدگاهی منفی به پیامبر است.

5. در کتاب درسی
"History Of The World: People, Places And Concepts"
نیزدر بخشی تحت عنوان "The Life Of Muhammad" آمده و نویسنده کتاب چنین بیان می‌کند:
«بدون شک در طول مسیر، محمد با تعالیم یهود و مسیحیت آشنا شده بود. (ص157)[13]». همچنین در ادامه همین مطلب در صفحه 144 آمده است:
"Forced The People Of Madinah To Acknowledge Allah As their Only God",(P.144)؛«محمد مردم را وادار می‌کرد تا یگانگی خداوند را تصدیق کنند.».

6. نویسنده کتاب
"The World Geography And Culture"
پیامبر اکرم(ص) را شتر سواری معرفی می‌کند که در شهر مدینه زندگی می‌کرد (ص223). در ادامه همین مطلب می‌نویسد:
"god sent the angel Gabriel to a man named Muhammad, an ordinary camel driver who lived in the city of mecca.
Muhammad was told that he was god's chosen prophet or messenger".[14]
«خداوند فرشته جبرئیل را نزد مردی به نام محمد فرستاد، ساربانی که در شهر مکه زندگی می‌گرد. گفته می‌شد که او پیامبر برگزیده خدا یا رسول الله بود».

کتب درسی یونان
دو کتاب درسی از کتب درسی یونان
"Christianity And Other Religions"
(تاریخ مسیحیت و دیگر ادیان) و "Byzantine History"
(تاریخ روم شرقی) مورد بررسی قرار گرفت. هر دو کتاب‌ برای دوره نظری تدریس می‌شوند. در این دو کتاب سعی شده است. پیامبر اکرم(ص) را جنگ طلب جلوه بدهند و آن حضرت را آغازگر جنگ علیه مشرکین مکه معرفی کرده‌اند.[15]
همچنین در این دو کتاب، سؤال بسیار مهم و تأمل برانگیزی از دانش‌آموزان پرسیده شده است: محمد مرد صلح است یا مرد جنگ؟[16] بدون آنکه عنوان پیامبری را ذکر بکند. از ظاهر سؤال هم پیداست که چندان لحن خوبی هم ندارد. هر چند نظام آموزشی یونان یکی از بهترین نظام‌های آموزشی در جهان است و در ارایه اطلاعات دقیق تاریخی، جغرافیایی و ... تلاش زیادی می‌کند، ولی در معرفی پیامبر اکرم(ص) و اسلام چندان پایبند به حقایق تاریخ نیست و در مسیری کاملاً اشتباه سعی در ارائه تصویری منفی از اسلام دارد.

در کتب درسی اتریش
کتاب‌های درسی تاریخ و علوم اجتماعی دوره ابتدایی این کشور مورد بررسی قرار گرفت. هر چند در این کتب به دوره درخشان تمدن اسلامی اشاره شده است، ولی دربارۀ پیامبر اکرم(ص) به مواردی اشاره می‌کند که دور از واقعیت است و زیاده‌روی هم کرده‌اند. به عنوان مثال، به موارد زیر توجه کنید:

1. در این کتاب‌ها نیز پیامبر اکرم(ص) را با احترام یاد نمی‌کنند.
2. پیامبر را چوپانی معرفی شده که از طبقه پایین جامعه است.
3. در توصیف پیامبر اکرم(ص) او را دیندار و با ایمان معرفی نمی کند.
4. در متن درس که دربارۀ پیامبر اکرم(ص) است، از نقاشی‌هایی استفاده شده است که به بچه‌ها القا می‌کند که مسلمانان مردمانی بیابان‌گرد و عقب مانده هستند.
5. بدون اینکه به مقام نبوت پیامبر اکرم(ص) و وحی اشاره‌ای کنند، ایشان را مردی خیالباف معرفی می‌کنند که در عالم رؤیا تعلیم دیده است.[17]

قرآن
کتب درسی آمریکا
1. در کتاب درسی
"Literature – The Reader's Choice"
قرآن این گونه معرفی شده است:
"According To The Muslim's Belief, The Book That Was Revealed Diretly By God To The Prophet Muhammad" (Pp.434,448).
«مسلمانان بر این عقیده هستند که قرآن کریم به طور مستقیم از جانب خداوند بر محمد(ص) ابلاغ شده است».
2. در همین کتاب درباره مدت زمان نگارش قرآن به دو زمان اشاره شده است:[18]
"It Was Witten Thirty (30) Years After The Death Of Muhammad' P.43)
«قرآن بعد از سی سال از رحلت پیامبر اکرم(ص) نوشته شده است». ولی در جایی دیگر عنوان می‌کند که قرآن در طول بیست سال نگارش یافته است (ص448). این اشتباه‌ها حکایت از عدم دقت در ارایه اطلاعات درست به دانش‌آموزان دارد.
3. همچنین در تحریفی آشکار درباره چگونگی نگارش قرآن کریم درکتاب درسی
"The World And Its Peoples"
چنین آمده است؛
"When Muhammad Preached In Medina, Some Of His Followers Wrote Down His Messages. They Were Gathered In a

Book Known As The Quran, Which Is The Holy Book Of Islam", (P.226).
«وقتی محمد در مدینه سخنرانی می‌کرد، برخی از یارانش آنها را می‌نوشتند، سپس همین نوشته‌ها در کتابی تحت عنوان قرآن جمع‌آوری شد که کتاب مقدس اسلام است».[19]

کتب درسی فلسطین اشغالی
کتب درسی این کشور در جهت تثبیت تصورات و ایده‌هایی است که منجر به عدم قداست قرآن کریم می‌شود؛ زیرا که صهیونیست و یهود آن را ساخته و پرداخته افکار محمد(ص) می‌دانند و استنباطشان این است که جزء بزرگی از آن از کتب دینی یهود گرفته شده و در بعضی از این کتب مطالبی آمده که حاکی از ارتباط بین زبان قرآن و زبان تورات است.

نویسندگان این کتاب‌ها می‌کوشند که به دانش‌آموز ثابت کنند که قرآن برگرفته از تورات است.
طبق تصورات غلط بعضی از کتب درسی یهودیان، سعی شده است که قرآن را چنین تعریف کنند که حاوی تعدادی از پیش‌بینی‌ها و رؤیاهای محمد نیز است و بخش زیادی را نیز از تورات الهام گرفته و در چارچوب این تصور غلط، بعضی از کتب اشاره به آوردن قرآن از آسمان به وسیله محمد بعد از معراج می‌کنند. و معتقدند که که محمد از بیت المقدس به آسمان عروج و قرآن را از آنجا نازل کرد.
در اشاره به این نکته است که بعضی از کتب درسی رژیم اشغالگر واژه‌های دینی یهودی را برای موضوعات اسلامی به کار می‌برند؛ مثلاً قرآن، تورات محمد و حدیث نبوی و سنت پیامبر را تورات شفاهی و مکمل قرآن معرفی می‌کنند. هر چند اسلام به آزادی دینی احترام می‌گذارد و آنچه را که یهود و مسیح از جانب خدا آورده‌اند، تصدیق می‌کند، اما یهودیان به اسلام و احساسات مسلمانان احترام نمی‌گذارند.[20]

این بخش از مقاله را با نقل بخشی از کتاب درسی تاریخ رژیم‌اشغالگر اسرائیل به پایان می‌برم:
وقتی محمد در مدینه برای پیروانش سخنرانی (داستان‌ها و حکایت‌هایش را تعریف می‌کرد) می‌کرد، برخی از ایشان سخنان او را می‌نوشتند. سپس این نوشته‌‌ها را د رکتابی عنوان قرآن جمع کردند که کتاب مقدس اسلام است».[21]
کاملاً واضح و روشن است که قرآن سخنان خداوند است که به واسطه جبرئیل بر پیامبر اکرم(ص) نازل شده است. ضمناً در این کتاب پیامبر اکرم(ص) باعنوان پیامبر معرفی نشده است.

ج) اسلام